Professionals in zorg, onderwijs, kinderopvang en veiligheid komen dagelijks in contact met mensen die mogelijk te maken hebben met huiselijk geweld of kindermishandeling. Toch blijkt het signaleren in de praktijk vaak lastig. De vernieuwde Signalenkaart Huiselijk Geweld en Kindermishandeling biedt een krachtig hulpmiddel om eerder en breder te signaleren.
Wat is de Signalenkaart?
De Signalenkaart helpt professionals om vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling te concretiseren. Door waarnemingen te koppelen aan signalen, systeemfactoren en risicoprofielen, ontstaat een beter beeld van de situatie. De kaart is gekoppeld aan de Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en ondersteunt bij het nemen van vervolgstappen: hulp inschakelen, zelf handelen of melden.
Volledig vernieuwd
In samenwerking met Integraal Werken in de Wijk (IWW), het Nederlands Jeugdinstituut (NJi), Movisie en Vrijhartig is de kaart in 2025 volledig herzien.
De signalenkaart is inhoudelijk volledig herzien. Niet alleen zijn bestaande kaarten geactualiseerd, er zijn ook nieuwe signalenkaarten toegevoegd, waaronder een kaart over zwangeren, jongeren en een kaart over sektarisch geweld. Bij elke kaart zijn nu ook systeemsignalen en beschermingsfactoren opgenomen. Deze toevoegingen stimuleren professionals om breder te kijken dan alleen het zichtbare geweld, en om ook aandacht te hebben voor de context waarin het geweld plaatsvindt. Want huiselijk geweld is zelden eenduidig: het kent vele gezichten, van psychisch tot fysiek en seksueel geweld, en speelt zich vaak af in het verborgene.
“Nieuwe kennis en inzichten over over het signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling en het breder kijkenzijn nu geïntegreerd in de Signalenkaart. Daardoor is dit hét signaleringsinstrument geworden voor vakprofessionals en iedereen die met mensen werkt. Het helpt breed en zorgvuldig te kijken naar situaties waarover zij zich zorgen maken.” – Mirella van den Burg, Nederlands JeugdInsituut.
De vernieuwde kaart biedt bovendien ruimte voor aandachtsgebieden: kenmerken of omstandigheden die invloed kunnen hebben op hoe huiselijk geweld zich uit en hoe mensen ermee omgaan. Deze aandachtsgebieden zijn toepasbaar bij alle signalenkaarten en bieden extra signalen, tips en handelingsperspectieven. Denk aan situaties waarin sprake is van niet-aangeboren hersenletsel, een migratieachtergrond, mannelijke slachtoffers of LHBTIQA+-personen. Door deze contexten expliciet mee te nemen, wordt voorkomen dat belangrijke signalen over het hoofd worden gezien.
Ook is de meest recente kennis over geweldsprofielen verwerkt. De kaart bevat nu informatie over intieme terreur, femicide, stalking en bedreiging, en gesloten gemeenschappen. Daarmee sluit de kaart aan bij actuele inzichten en maatschappelijke ontwikkelingen. Het doel is helder: professionals ondersteunen bij het vroegtijdig signaleren van huiselijk geweld, zodat hulp tijdig en passend kan worden ingezet.
“Het signaleren van huiselijk geweld vraagt om aandacht voor de mens achter het signaal – met diens unieke context en kwetsbaarheden.” – Nelleke Westerveld, Movisie
Digitaal én op papier beschikbaar
De vernieuwde Signalenkaart is vanaf eind 2025 beschikbaar via signalenkaart.nl. De digitale versie is interactief: signalen kunnen worden aangevinkt en opgeslagen in een invulbare PDF, die gebruikt kan worden als documentatie bij een casus.
De papieren versie verschijnt in bureaustaander-formaat en is te bestellen via Kadera. De prijs is €13,50 per stuk (excl. btw en verzendkosten). Voor grote bestellingen kan een offerte worden aangevraagd via info@kadera.nl.
Internationaal beschikbaar
De kaart zal ook beschikbaar worden gemaakt in het Caribisch gebied en er wordt gewerkt aan een Engelse vertaling, zodat deze zo breed mogelijk ingezet kan worden om mensen eerder te helpen.
Samenwerking
De herziening van de Signalenkaart kwam tot stand dankzij de samenwerking van Kadera aanpak huiselijk geweld met Integraal Werken in de Wijk (IWW), met daarin onder andere Movisie en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi). Het vanuit IWW ontwikkelde instrument Kompas is opgenomen in de signalenkaart. Voor de nieuwe kaart over sektarisch geweld en het aandachtsgebied gesloten gemeenschappen is samengewerkt met Vrijhartig, bestaande uit ervaringsdeskundigen zoals Israel van Dorsten, die vanuit hun persoonlijke ervaring en professionele inzet bijdragen aan bewustwording over misstanden in gesloten gemeenschappen. Ook het Centrum Seksueel Geweld (CSG) leverde inhoudelijke input voor het aandachtsgebied seksueel geweld.
Waarom vroegtijdig signaleren belangrijk is
Huiselijk geweld is complex en kent vele vormen: fysiek, psychisch, seksueel, economisch en emotioneel. Het speelt zich vaak af in het verborgene. Vroegtijdig signaleren kan herhaling voorkomen en intergenerationele overdracht doorbreken. De Signalenkaart helpt professionals om met vertrouwen het gesprek aan te gaan en tijdig passende hulp te bieden.
”De Signalenkaart helpt je de signalen in kaart te brengen, maar helpt ook bij het doorlopen van de stappen van de meldcode. Het structureert je handelen en biedt zo houvast”- Julia Ketel, Movisie
